Góp ý Dự thảo Nghị quyết của UBTVQH về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu

   Kính gửi: Bộ Tài chính

Trả lời Công văn số 3501/BTC-CST ngày 23/3/2026 của Bộ Tài chính đề nghị góp ý đối với Dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu (sau đây gọi tắt là Dự thảo), trên cơ sở ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và kết quả nghiên cứu, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có ý kiến như sau:

1. Về sự cần thiết ban hành

VCCI đồng tình và nhất trí cao với tính cần thiết và cấp thiết của việc ban hành Nghị quyết. Xung đột quân sự tại Trung Đông từ đầu tháng 3/2026 đã gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu. Giá xăng dầu trong nước đã tăng rất mạnh qua nhiều kỳ điều hành liên tiếp kể từ đầu tháng 3/2026, với giá bán lẻ một số mặt hàng tăng trên 30% so với trước thời điểm xung đột, bất chấp việc đã sử dụng Quỹ bình ổn giá ở mức cao. Trong bối cảnh đó, việc giảm thuế bảo vệ môi trường (BVMT) đối với xăng, dầu là giải pháp tài khóa kịp thời, phù hợp nhằm:

• Góp phần ổn định thị trường xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng;
• Giảm trực tiếp chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành vận tải, logistics, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và thủy sản… những ngành có tỷ trọng chi phí nhiên liệu cao;
• Hỗ trợ người dân trước áp lực tăng giá sinh hoạt;
• Giảm áp lực lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.

Việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn là hoàn toàn có cơ sở pháp lý và phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

1. Một số ý kiến cụ thể
2. Về mức thuế đề xuất

Dự thảo đề xuất giảm thuế BVMT xuống mức sàn của Khung thuế (xăng: 1.000 đồng/lít; dầu diesel: 500 đồng/lít). VCCI cho rằng mức giảm này là hợp lý trong phạm vi thẩm quyền của UBTVQH, tuy nhiên cần lưu ý:

Theo tính toán của Bộ Tài chính, mức giảm thuế BVMT chỉ giúp hạ giá bán lẻ xăng khoảng 1.080 đồng/lít và dầu diesel khoảng 540 đồng/lít, đây là mức giảm còn khiêm tốn so với biên độ tăng giá thực tế (hàng nghìn đồng/lít mỗi kỳ điều hành). Do đó, đề nghị Cơ quan soạn thảo bổ sung trong Tờ trình đánh giá tổng thể về hiệu quả kết hợp giữa giảm thuế BVMT với các công cụ khác (Quỹ bình ổn giá, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu) để cộng đồng doanh nghiệp và người dân có bức tranh đầy đủ về mức hỗ trợ thực tế.

Trường hợp tình hình xung đột tiếp tục leo thang và giá dầu vượt ngưỡng 120 USD/thùng, dư địa giảm thuế BVMT trong Khung hiện hành sẽ cạn kiệt. Đề nghị Cơ quan soạn thảo báo cáo Chính phủ phương án dự phòng, bao gồm cả khả năng trình Quốc hội điều chỉnh Khung thuế BVMT (hạ mức sàn) nếu cần thiết, để tránh bị động trong điều hành.

2. Về thời hạn áp dụng và cơ chế gia hạn

Dự thảo quy định hiệu lực đến hết ngày 30/6/2026 và giao Chính phủ thẩm quyền điều chỉnh thời hạn. VCCI ủng hộ hướng phân cấp này nhằm đảm bảo tính linh hoạt. Tuy nhiên, đề nghị bổ sung quy định rõ ràng hơn về điều kiện, tiêu chí để Chính phủ quyết định gia hạn hoặc chấm dứt sớm (ví dụ: ngưỡng giá dầu thô Brent, mức biến động giá cơ sở xăng dầu trong nước), nhằm đảm bảo tính minh bạch, dự báo được cho doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch sản xuất kinh doanh.

Đề nghị quy định cụ thể thời hạn tối đa mà Chính phủ được phép gia hạn (ví dụ: mỗi lần không quá 3 tháng, tổng thời gian gia hạn không quá 6 tháng), tránh tình trạng kéo dài không xác định, ảnh hưởng đến kỷ luật tài khóa và dự toán ngân sách.

3. Về đảm bảo lợi ích giảm thuế đến đúng đối tượng thụ hưởng

Thuế BVMT là thuế gián thu, được cấu thành trong giá bán. Kinh nghiệm các lần giảm thuế trước cho thấy, việc giảm thuế không phải lúc nào cũng được phản ánh đầy đủ vào giá bán lẻ đến tay người tiêu dùng cuối cùng, đặc biệt trong bối cảnh thị trường biến động mạnh. Đề nghị Cơ quan soạn thảo:

• Bổ sung trong Nghị quyết hoặc văn bản hướng dẫn yêu cầu cơ quan quản lý giá giám sát chặt chẽ việc điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu tương ứng với mức giảm thuế;
• Có cơ chế công khai, minh bạch cơ cấu giá xăng dầu trước và sau khi áp dụng Nghị quyết để doanh nghiệp và người dân có thể giám sát.

4. Về tác động đến ngân sách nhà nước

Dự kiến giảm thu NSNN khoảng 1.790 tỷ đồng/tháng là mức chấp nhận được trong ngắn hạn, đặc biệt khi nguồn thu từ dầu thô tăng do giá thế giới tăng sẽ bù đắp một phần. Tuy nhiên, đề nghị Bộ Tài chính đánh giá kỹ hơn tác động đến ngân sách địa phương, vì thuế BVMT là nguồn thu được phân chia, nhiều địa phương phụ thuộc đáng kể vào khoản thu này. Cần có phương án hỗ trợ cân đối cho các địa phương bị ảnh hưởng lớn.

5. Về phạm vi mặt hàng

Dự thảo chỉ điều chỉnh xăng (trừ etanol), nhiên liệu bay và dầu diesel, không bao gồm dầu hỏa và dầu mazut. VCCI nhận thấy dầu hỏa được sử dụng phổ biến tại vùng nông thôn, miền núi – nơi người dân có thu nhập thấp và dễ bị tổn thương nhất trước biến động giá năng lượng. Đề nghị Cơ quan soạn thảo cân nhắc bổ sung dầu hỏa vào phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết, hoặc giải trình rõ lý do loại trừ.

VCCI đánh giá cao sự chủ động, kịp thời của Bộ Tài chính trong việc xây dựng Dự thảo Nghị quyết. Đây là giải pháp cần thiết, đúng hướng trong bối cảnh hiện nay. Các ý kiến nêu trên nhằm góp phần hoàn thiện chính sách, đảm bảo hiệu quả thực thi và bảo vệ tốt nhất quyền lợi của cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Rất mong quý Cơ quan soạn thảo cân nhắc, xem xét.

Trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý Cơ quan.