Góp ý Nghị định thay thế Nghị định số 85/2019/NĐ-CP về cơ chế một cửa và kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

Kính gửi:  Cục Hải quan, Bộ Tài chính

Trả lời Công văn số 109/BTC-CHQ của Bộ Tài chính về việc đề nghị góp ý đối với Dự thảo Nghị định quy định thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo cơ chế một cửa quốc gia cơ chế một cửa ASEAN (sau đây gọi tắt là Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có một số ý kiến ban đầu đối với Dự thảo như sau:

1. Đăng ký, khóa, kích hoạt, thu hồi tài khoản người sử dụng hệ thống công nghệ thông tin hải quan và chữ ký số (Điều 11)

Về kích hoạt tài khoản đã khóa

Khoản 4 Điều 11 Dự thảo quy định về thủ tục kích hoạt tài khoản đã khóa, theo đó Đơn vị quản lý Cổng thông tin một cửa quốc gia thực hiện kích hoạt tài khoản đã khóa theo đề nghị của người khai hoặc các bộ quản lý ngành, lĩnh vực. Quy định này là phù hợp trong trường hợp tài khoản bị khóa theo đề nghị của các chủ thể nêu trên.

Tuy nhiên, điểm c khoản 3 Điều 11 Dự thảo quy định trường hợp tài khoản bị khóa do Đơn vị quản lý Cổng thông tin một cửa quốc gia phát hiện các nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn dữ liệu thì sẽ chủ động khóa tài khoản. Đối với trường hợp này, để tạo thuận lợi về thủ tục hành chính, đề nghị bổ sung quy định Đơn vị quản lý Cổng thông tin một cửa quốc gia sẽ chủ động kích hoạt tài khoản đã khóa theo quy định tại điểm c khoản 3 Điều 11 khi không còn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn dữ liệu, thay vì yêu cầu các chủ thể có tài khoản bị khóa đề nghị kích hoạt lại. 

2. Hồ sơ hành chính theo cơ chế một cửa quốc gia (Điều 14)

Theo quy định tại Điều 14 Dự thảo chứng từ thuộc hồ sơ hành chính theo cơ chế một cửa quốc gia là chứng từ điện tử, chứng từ giấy. Chứng từ giấy được nộp cho các cơ quan xử lý thủ tục hành chính trong trường hợp “theo quy định của pháp luật chuyên ngành phải nộp, xuất trình dưới dạng bản giấy”. 

Khoản 1 Điều 13 Dự thảo đang thiết kế quy trình thực hiện thủ tục hành chính thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia theo hướng thực hiện trên môi trường điện tử. Cổng thông tin một cửa quốc gia là đầu mối tiếp nhận hồ sơ, chuyển thông tin đến cơ quan quản lý chuyên ngành, tiếp nhận thông tin xử lý từ cơ quan quản lý chuyên ngành và trả thông tin cho người khai. Quy trình này là phù hợp, thể hiện sự đơn giản, nhanh chóng, thuận lợi của thủ tục hành chính thực hiện theo cơ chế một cửa quốc gia khi thiết lập được đầu mối tiếp nhận – trả kết quả và thủ tục được thực hiện trên môi trường điện tử.  

Tuy nhiên, Dự thảo quy định vẫn phải nộp chứng từ giấy cho “cơ quan xử lý thủ tục hành chính” trong trường hợp “pháp luật chuyên ngành” quy định phải nộp, xuất trình dưới dạng bản giấy khiến cho tính chất, ý nghĩa về sự thuận tiện của cơ chế một cửa quốc gia suy giảm. Bởi vì, người khai vẫn phải thực hiện thủ tục tại cơ quan xử lý thủ tục chuyên ngành thay vì chỉ cần thực hiện tại một đơn vị đầu mối là Cổng thông tin một cửa quốc gia và vẫn phải nộp hồ sơ bằng giấy thay vì thực hiện bằng phương thức điện tử.

Để đảm bảo tinh thần đơn giản hóa thủ tục hành chính, đề nghị tiếp cận theo hướng: pháp luật chuyên ngành phải sửa đổi quy định để các thủ tục có thể thực hiện theo phương thức điện tử (có thể đưa ra lộ trình thực hiện). Chứng từ giấy chỉ được sử dụng trong trường hợp Cổng thông tin một cửa quốc gia gặp sự cố hoặc có lỗi không thể tiếp nhận, trao đổi thông tin điện tử. 

3. Tiếp nhận và xử lý các vướng mắc của người sử dụng hệ thống (Điều 16)

Điều 16 Dự thảo quy định về quy trình tiếp nhận và xử lý các vướng mắc của người sử dụng hệ thống. Tuy nhiên, quy định này lại chưa rõ về: i) thời gian các cơ quan có thẩm quyền xử lý và trả lời vướng mắc của người sử dụng; ii) trách nhiệm của Đơn vị quản lý Cổng thông tin một cửa quốc gia về việc kiểm soát và đảm bảo về việc các vướng mắc sẽ được tiếp nhận và được trả lời.

Việc thiếu vắng các quy định về các vấn đề trên có thể khiến cho việc tiếp nhận và xử lý các vướng mắc của người sử dụng hệ thống chưa hiệu quả và niềm tin của người sử dụng hệ thống suy giảm. Bởi vì, trên thực tế, doanh nghiệp có phản ánh về các vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính nhưng họ không nhận được phản hồi hoặc hướng xử lý rõ ràng hoặc các phản hồi là rất chậm. 

Đề nghị quy định rõ về thời gian phản hồi, giải quyết vướng mắc của các cơ quan có thẩm quyền và bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền giảm sát và đảm bảo cho cơ chế tiếp nhận và xử lý các vướng mắc được thực hiện đúng quy định.

4. Xử lý sự cố (Điều 17)

Theo quy định tại Điều 17 Dự thảo, trường hợp Cổng thông tin một cửa quốc gia xảy ra sự cố hoặc trường hợp bất khả kháng không thể trao đổi, cung cấp thông tin dưới hình thức điện tử, Đơn vị quản lý Cổng thông tin một cửa quốc gia thông báo cho các cơ quan xử lý có liên quan và các cơ quan xử lý thực hiện thông báo cho người khai bằng văn bản hoặc qua thư điện tử theo địa chỉ đăng ký thông tin người khai để hoàn thành các thủ tục đang thực hiện trên Cổng thông tin một cửa quốc gia. Khi sự cố đã được khắc phục xong, chậm nhất trong 01 ngày làm việc cơ quan xử lý phải thực hiện kiểm tra, đối chiếu dữ liệu và chuyển dữ liệu đến Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Quy định trên cần được cân nhắc, xem xét ở các điểm sau:

– Theo quy định tại Dự thảo, người khai sẽ thực hiện thủ tục trên Cổng thông tin một cửa quốc gia. Điều này được hiểu, Cổng thông tin một cửa quốc gia là cơ quan tiếp nhận thông tin và trả kết quả. Và người khai chỉ biết là họ thực hiện thủ tục trên cổng này và sẽ nhận kết quả trên cổng này. Nhưng khi Cổng thông tin một cửa quốc gia gặp sự cố thì cơ quan xử lý thủ tục lại là chủ thể gửi thông báo cho người khai. Điều này khiến cho việc xác định đầu mối tiếp nhận thủ tục của Cổng thông tin một cửa quốc gia không còn nhiều ý nghĩa. Đề nghị sửa đổi quy định theo hướng, khi có sự cố thì Cổng thông tin một cửa quốc gia sẽ gửi thông tin cho người khai về sự cố và yêu cầu thực hiện thủ tục thông qua hệ thống xử lý chuyên ngành.

– Về thời gian thông báo cho người khai: Dự thảo đang chưa quy định rõ về thời hạn phải thông báo cho người khai. Cổng thông tin một cửa quốc gia gặp sự cố sẽ ảnh hưởng đến việc thực hiện thủ tục của doanh nghiệp và có thể tác động đến các chi phí mà doanh nghiệp phải chi trả (lưu kho, bãi …). Vì vậy, cần thiết phải có cơ chế thông báo sớm cho người khai khi sự cố xảy ra. Đề nghị bổ sung quy định về thời hạn thông báo sự cố cho người khai trong vòng 01 giờ kể từ khi phát sinh sự cố.

– Quy định trên đang chưa rõ là người khai sẽ phải thực hiện lại thủ tục từ đầu với thời gian được tính lại từ đầu hay là tiếp tục thực hiện thủ tục? Khi sự cố đã được khắc phục xong thì người khai sẽ được tiếp nhận kết quả tại đâu? Cổng thông tin một cửa quốc gia hay là hệ thống xử lý chuyên ngành? Để đảm bảo thuận lợi cho quá trình thực hiện, đề nghị quy định rõ những vấn đề này.

Trên đây là một số ý kiến của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đối với Dự thảo Nghị định quy định thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo cơ chế một cửa quốc gia cơ chế một cửa ASEAN. Rất mong quý Cơ quan cân nhắc để chỉnh sửa, hoàn thiện.

Trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý Cơ quan.