Góp ý Dự án Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện dưới 24 chỗ

Kính gửi: Bộ Tài chính

Trả lời Công văn số 4554/BTC-CST ngày 11/04/2026 của Bộ Tài chính về việc đề nghị góp ý Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin (sau đây gọi tắt là Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có ý kiến như sau:

VCCI nhất trí với đề xuất gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đối với xe chạy bằng pin theo Dự thảo. Quan điểm này xuất phát từ đánh giá về lợi ích tổng thể mà chính sách mang lại cho nền kinh tế, cho xã hội và cho người dân, cụ thể như sau:

1. Chính sách phục vụ mục tiêu quốc gia về chuyển đổi xanh và bảo vệ sức khoẻ cộng đồng

Giao thông đường bộ hiện là một trong những nguồn phát thải khí CO₂ và bụi mịn lớn nhất tại các đô thị Việt Nam. Theo nghiên cứu của Trường Đại học Kinh tế quốc dân, ô nhiễm không khí gây tổn thất kinh tế lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 5% GDP, chủ yếu thông qua chi phí y tế, giảm năng suất lao động và suy giảm chất lượng sống của người dân. Việc gia hạn thuế suất ưu đãi sẽ tạo động lực chuyển dịch cơ cấu phương tiện giao thông theo hướng giảm phát thải, qua đó trực tiếp cải thiện chất lượng không khí, giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng và tiết kiệm nguồn lực xã hội dành cho chăm sóc sức khoẻ.

Chính sách này cũng nhất quán với các cam kết và định hướng lớn của Nhà nước, bao gồm Nghị quyết 158/2024/QH15 ngày 10/12/2024 của Quốc hội, Quyết định 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, và Quyết định 43/2025/QĐ-TTg về lộ trình kiểm soát khí thải.

2. Góp phần nâng cao năng lực tự chủ năng lượng quốc gia

Việt Nam hiện nhập khẩu một lượng lớn xăng dầu, khiến nền kinh tế chịu rủi ro đáng kể trước biến động giá năng lượng quốc tế. Việc thúc đẩy sử dụng phương tiện chạy điện sẽ giúp chuyển dịch cơ cấu tiêu thụ năng lượng trong lĩnh vực giao thông từ nhiên liệu hoá thạch nhập khẩu sang điện năng sản xuất trong nước, đặc biệt là từ các nguồn năng lượng tái tạo mà Việt Nam có tiềm năng lớn (điện gió, điện mặt trời). Điều này không chỉ giảm thâm hụt cán cân thương mại năng lượng mà còn nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc giá dầu toàn cầu, phục vụ trực tiếp mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia.

3. Phù hợp với thông lệ quốc tế và xu thế toàn cầu

Nhiều quốc gia đã và đang áp dụng các chính sách ưu đãi thuế, phí để thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông sang sử dụng năng lượng sạch, và đã thu được kết quả tích cực. Trung Quốc áp dụng giảm, miễn thuế mua xe điện và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 5 đến 8 năm cho các dự án sản xuất xe thuần điện. Thái Lan giảm thuế tiêu thụ đặc biệt từ 8% xuống 2% và giảm thuế nhập khẩu tới 40%. Na Uy miễn 25% VAT khi mua xe điện trong giai đoạn 1996–2021, sau đó chuyển sang áp VAT 25% chỉ cho phần giá xe vượt 500.000 Krone. Hà Lan miễn thuế đăng ký và giảm thuế sở hữu xe điện. Kinh nghiệm từ các quốc gia này cho thấy ưu đãi thuế giai đoạn đầu là công cụ chính sách hiệu quả để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh trong giao thông, mang lại lợi ích dài hạn cho toàn xã hội.

4. Lợi ích dài hạn cho ngân sách và nền kinh tế lớn hơn phần thu ngắn hạn bị giảm

Việc gia hạn thuế suất ưu đãi sẽ làm giảm một phần thu ngân sách nhà nước trong ngắn hạn. Tuy nhiên, xét trên tổng thể, lợi ích mà chính sách mang lại là vượt trội. Giảm ô nhiễm không khí đồng nghĩa với giảm chi phí y tế công, giảm thiệt hại kinh tế do bệnh tật và mất ngày công lao động. Chuyển dịch sang phương tiện sử dụng điện giúp giảm nhập khẩu nhiên liệu hoá thạch, cải thiện cán cân thanh toán. Đồng thời, sự phát triển của thị trường xe điện sẽ kéo theo hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ (sản xuất pin, trạm sạc, dịch vụ bảo dưỡng), tạo việc làm mới và mở rộng cơ sở thuế trong trung và dài hạn. Như vậy, phần thu ngân sách giảm trong giai đoạn ưu đãi thực chất là khoản đầu tư của Nhà nước cho một nền kinh tế xanh hơn, khoẻ mạnh hơn và tự chủ hơn về năng lượng.

Trên đây là một số ý kiến ban đầu của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin. Rất mong cơ quan soạn thảo tổng hợp, hoàn thiện để trình Dự thảo.

Trân trọng cảm ơn sự hợp tác của Quý Cơ quan./.