21/7/2017 16:23
VCCI góp ý Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản

Kính gửi: Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông

Trả lời Công văn số 1940/BTTTT-TTra của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc đề nghị góp ý Dự thảo Nghị định quy định xử phạt trong hoạt động báo chí, xuất bản (sau đây gọi tắt là Dự thảo), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, trên cơ sở ý kiến của doanh nghiệp, hiệp hội, có một số ý kiến như sau:

1.      Một số quy định xử phạt chưa phù hợp

Theo pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính thì “vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước”[1]. Điều này đồng nghĩa với việc những vi phạm trong mối quan hệ pháp luật tư sẽ không thể là đối tượng của biện pháp xử lý hành chính, vì vậy cũng không thể thuộc phạm vi điều chỉnh của các văn bản về xử lý vi phạm hành chính.

Rà soát Dự thảo nhận thấy một số hành vi vi phạm có bản chất là “tư” và nên được điều chỉnh bằng pháp luật tư thay vì xử phạt vi phạm hành chính, cụ thể:

Dự thảo quy định xử phạt đối với các hành vi:

-         “Để lộ, lọt nội dung tác phẩm, tài liệu xuất bản trước khi phát hành làm ảnh hưởng đến quyền lợi của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả” (điểm b khoản 2 Điều 22). Quy định này được suy đoán, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả. Tuy nhiên, hiện tại theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật sở hữu trí tuệ, trong các trường hợp này, tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả có thể bảo vệ được quyền lợi của mình thông qua các quy định của hệ thống pháp luật tư (khởi kiện ra tòa án để yêu cầu bồi thường). Chú ý là trường hợp này hệ quả là “ảnh hưởng đến quyền lợi của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả”, tức là các quyền “tư” ở phạm vi hẹp, không phải trật tự xã hội hay lợi ích công cộng đáng kể cần được bảo vệ bằng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính. Do đó, Dự thảo xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi này là chưa phù hợp;

-         “Giao kết hợp đồng in xuất bản phẩm với cơ sở in không có giấy phép hoạt động in xuất bản phẩm” (điểm I khoản 3 Điều 22): Đối với hành vi này, theo quy định của pháp luật dân sự thì hợp đồng sẽ bị tuyên bố vô hiệu vì vi phạm về mặt chủ thể (cơ sở in không có giấy phép không có quyền được kí hợp đồng in) và các bên sẽ quay trở lại trạng thái trước khi ký hợp đồng. Về mặt nguyên tắc, trách nhiệm bảo đảm đủ năng lực pháp luật thực hiện hợp đồng (được phép thực hiện hoạt động in) là trách nhiệm của cơ sở in, không phải trách nhiệm của người thuê in. Bản thân người thuê in trong trường hợp này cũng bị thiệt hại. Vì vậy, nếu xảy ra việc này thì đối tượng phải chịu xử phạt phải là cơ sở in, và bản thân Nghị định đã có quy định để giải quyết cho trường hợp này, đó là sẽ xử phạt đối với cơ sở in hoạt động không có giấy phép (khoản 5 Điều 27 Dự thảo);

-         “Sử dụng hình ảnh cá nhân trong xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của người đó, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác” (khoản 2 Điều 23): Hành vi này cũng đã có pháp luật về dân sự quy định, chủ thể bị xâm phạm hình ảnh có thể khởi kiện để đòi bồi thường thiệt hại để bảo vệ quyền lợi của mình – và điều này không ảnh hưởng tới trật tự công cộng tới mức phải được xử lý bằng biện pháp hành chính;

Góp ý tương tự đối với hành vi bị xử phạt là “liên kết xuất bản tác phẩm, tài liệu nhưng không được sự đồng ý bằng văn bản của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả” (điểm c khoản 4 Điều 26); “đặt in, in lậu, in trái phép, in các sản phẩm in không phải là xuất bản phẩm nhưng không được sự đồng ý của chủ sở hữu hoặc cá nhân, tổ chức sử dụng sản phẩm in” (điểm b khoản 5 Điều 29);

-         “Liên kết xuất bản phẩm nhưng hợp đồng liên kết không đầy đủ nội dung theo quy định” (điểm b khoản 1 Điều 26). Đây hoàn toàn là mối quan hệ tư và được giải quyết bởi pháp luật về dân sự, thương mại (hợp đồng không đáp ứng đủ nội dung bắt buộc theo quy định thì hợp đồng khiếm khuyết, sẽ chịu hệ quả tương ứng với mức độ khiếm khuyết dự kiến trong pháp luật dân sự, thương mại).

-         Góp ý tương tự đối với hành vi bị xử phạt là “liên kết xuất bản xuất bản phẩm nhưng hợp đồng liên kết không đầy đủ nội dung theo quy định” (điểm b khoản 1 Điều 26); “liên kết xuất bản phẩm nhưng không có hợp đồng liên kết” (điểm a khoản 4 Điều 26); “Hợp đồng in, phiếu đặt in không có đầy đủ thông tin theo mẫu quy định” (điểm c khoản 1 Điều 28); “In các sản phẩm in nhưng không có hợp đồng in theo quy định” (điểm a khoản 3 Điều 28); “In sản phẩm không phải xuất bản phẩm vượt quá số lượng ghi trong hợp đồng hoặc giấy phép in gia công cho nước ngoài từ 100 thành phẩm đến dưới 300 thành phẩm” (điểm b khoản 2 Điều 30).

Để đảm bảo tính thống nhất và hợp lý, đề nghị Ban soạn thảo bỏ các quy định được nêu ở trên.

2.      Quy định mức xử phạt tương đương cho các hành vi có tính chất nguy hiểm khác nhau

a.      Vi phạm quy định về trang thông tin điện tử tổng hợp (Điều 20)

Điểm c khoản 1 Điều 20 Dự thảo quy định xử phạt đối với hành vi “không xây dựng quy trình quản lý thông tin công cộng hoặc quy trình quản lý thông tin công cộng không đáp ứng yêu cầu xác định phạm vi nguồn thông tin khai thác, cơ chế quản lý, kiểm tra thông tin trước và sau khi đăng tải…” trong cùng một khung xử phạt là chưa hợp lý. Bởi vì “hành vi không xây dựng quy trình” và hành vi có xây dựng nhưng chưa đáp ứng yêu cầu có tính chất, mức độ vi phạm khác nhau (về yếu tố lỗi, mức độ tác động hành vi).

Đề nghị Ban soạn thảo phân tách thành hai hành vi vi phạm “không xây dựng quy trình quản lý thông tin công cộng” và “xây dựng quy trình quản lý thông tin công cộng không đáp ứng yêu cầu xác định phạm vi nguồn thông tin…” ở hai khung xử phạt khác nhau và hành vi có xây dựng quy trình nhưng chưa đáp ứng yêu cầu có khung xử phạt nhẹ hơn hành vi còn lại.

b.      Vi phạm quy định về nộp xuất bản phẩm lưu chiểu và nộp xuất bản phẩm cho Thư viện Quốc gia Việt Nam

Khoản 1 Điều 25 Dự thảo quy định xử phạt đối với hành vi “không nộp xuất bản phẩm, nộp không đúng thời hạn, không đủ số lượng xuất bản phẩm cho Thư viện Quốc gia” vào một khung xử phạt.

Góp ý tương tự như trên, quy định này là chưa hợp lý, vì hành vi “không nộp xuất bản phẩm” và “nộp không đúng thời hạn, không đủ số lượng xuất bản phẩm” có tính chất và mức độ vi phạm khác nhau. Đề nghị Ban soạn thảo phân tách thành hai hành vi “không nộp xuất bản phẩm” và “nộp không đúng thời hạn, không đủ số lượng xuất bản phẩm” ở hai khung xử phạt khác nhau và hành vi nộp không đúng hạn sẽ có khung xử phạt nhẹ hơn hành vi còn lại.

3.      Quy định khung xử phạt khác nhau cho các hành vi vi phạm tương tự nhau

a.      Vi phạm quy định về giấy phép (Điều 5)

Điểm a khoản 1 Điều 5 Dự thảo quy định xử phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi “hoạt động thông tin báo chí không đúng mục đích, chương trình đã được ghi trong giấy phép”.

Điểm a khoản 2 Điều 5 Dự thảo quy định xử phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi “thực hiện không đúng quy định ghi trong giấy phép”.

Hành vi tại điểm a khoản 1 đã chồng lấn với hành vi quy định tại điểm b khoản 2 vì đều là hành vi “thực hiện không đúng quy định ghi trong giấy phép”. Như vậy, hành vi quy định tại điểm a khoản 1 cũng có thể được xử phạt tại khung xử phạt quy định tại khoản 2 Điều 5 Dự thảo. Điều này là chưa hợp lý và tạo ra sự tùy tiện trong xác định mức xử phạt đối với hành vi vi phạm, đề nghị Ban soạn thảo hoặc là bỏ quy định tại điểm a khoản 1 Điều 5 hoặc là loại trừ hành vi vi phạm quy định tại điểm a khoản 1 trong hành vi điểm a khoản 2 Điều 5 Dự thảo, tức bổ sung cụm từ “trừ hành vi quy định tại điểm a khoản 1 Điều này” trong quy định tại điểm a khoản 2 Điều 5 Dự thảo.

b.      Vi phạm quy định về lưu chiểu sản phẩm báo chí (Điều 14)

Hành vi “nộp lưu chiểu sản phẩm báo chí không đúng địa điểm, thời gian, số lượng theo quy định” (điểm a khoản 1) thực chất là nằm trong hành vi “không thực hiện lưu chiểu báo chí theo quy định” (điểm a khoản 2), nhưng hai hành vi này lại được xếp vào hai khung xử phạt khác nhau.

Đề nghị Ban soạn thảo sửa đổi quy định theo hướng:

-         Hoặc là bỏ hành vi quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14;

-         Hoặc loại trừ hành vi quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14 tại quy định điểm a khoản 2 Điều 14, tức là bổ sung thêm cụm từ “trừ các hành vi quy định tại điểm a khoản 1 Điều này”.

Góp ý tương tự đối với các quy định:

-         Hành vi “không cung cấp thông tin trên trang thông tin điện tử tổng hợp đúng với nội dung được quy định trong giấy phép” (điểm a khoản 2 Điều 20) là một trong những hành vi “thực hiện không đúng quy định trong giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp” (điểm a khoản 1 Điều 20);

-         Hành vi “sử dụng hình ảnh bản đồ Việt Nam nhưng không thể hiện hoặc thể hiện không đúng chủ quyền quốc gia” (điểm đ khoản 2 Điều 20) và hành vi “đăng, phát bản đồ Việt Nam không thể hiện đầy đủ hoặc thể hiện sai chủ quyền quốc gia” (điểm c khoản 3 Điều 20) có thể chồng lấn về hành vi, bởi hành vi quy định tại điểm c khoản 3 có thể bao gồm cả hành vi “sử dụng” đã quy định tại điểm đ khoản 2;

c.      Hành vi tẩy xóa giấy phép

Điểm c khoản 2 Điều 31 Dự thảo quy định xử phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi “sửa chữa, tẩy xóa giấy phép nhập khẩu thiết bị in”.

Điểm a khoản 3 Điều 32 Dự thảo quy định xử phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi “chuyển nhượng, tẩy xóa giấy phép tổ chức triển lãm, hội chợ xuất bản phầm”.

Về bản chất, đây cùng là các hành vi tẩy xóa giấy phép áp dụng cho từng hoạt động cụ thể, có tính chất tương tự nhau, do đó áp dụng cho hai khung xử phạt khác nhau là chưa phù hợp. Đề nghị Ban soạn thảo điều chỉnh khung xử phạt bằng nhau cho hai hành vi này.

d.      Hành vi không đề nghị cấp lại giấy phép khi bị mất, bị hư hỏng

Hành vi “Không đề nghị cấp lại giấy phép thành lập văn phòng đại diện của nhà xuất bản nước ngoài tại Việt Nam theo quy định khi giấy phép bị mất, bị hư hỏng” (điểm c khoản 1 Điều 21) bị xử phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, trong khi đó tại điểm c khoản 2 Điều 32 Dự thảo lại xử phạt hành vi này ở khung 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Đề nghị Ban soạn thảo bỏ quy định tại điểm c khoản 2 Điều 32 để tránh hiện tượng cùng một hành vi nhưng có hai khung xử phạt.

4.      Về hành vi vi phạm quy định giấy phép và điều kiện hoạt động in (Điều 27)

Khoản 4 Điều 27 Dự thảo quy định xử phạt đối với hành vi “nhận chế bản, in, gia công sau in các sản phẩm in cho tổ chức, cá nhân nước ngoài nhưng chưa được cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động in cấp giấy phép”.

Hiện tại, Nghị định 60/2014/NĐ-CP về quản lý hoạt động in đang được sửa đổi, trong đó quy định về cấp phép đối với hoạt động nhận chế bản, in, gia công sau in các sản phẩm in cho tổ chức, cá nhân nước ngoài đang được chỉ đạo phải bãi bỏ theo Nghị quyết 19/NQ-CP. Nếu chỉ đạo này được hiện thực hóa trong Nghị định sửa đổi Nghị định 60 thì quy định tại khoản 4 Điều 27 là không phù hợp. Đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc, theo dõi hoạt động soạn thảo của Nghị định sửa đổi Nghị định 60 để đảm bảo tính thống nhất và ổn định của Nghị định này.

Trên đây là một số ý kiến ban đầu của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đối với Dự thảo Nghị định quy định xử phạt trong hoạt động báo chí, xuất bản. Rất mong cơ quan soạn thảo cân nhắc để chỉnh sửa, hoàn thiện Dự thảo này.

Trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý Cơ quan.



[1] Khoản 1 Điều 2 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

Thành viên đang xem chủ đề này