19/4/2017 13:46
Ông Lê Hùng Điệp – Đại học Sài Gòn trình bày tham luận tại Hội thảo

Ngày 11/4/2017, khi nhận được thông tin thư mời và nghiên cứu dự án luật Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ do VCCI tổ chức.Tôi có một số ý kiến đóng góp như sau:

           1. Dự thảo Luật có 4 chương với 38 điều, so với dự thảo trước đây có 7 chương và 48 điều. Theo giải trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Luật thì chính sách hỗ trợ DN NVVV hiện nay đã được ban hành ở nhiều Luật và Nghị định nên trong dự thảo Luật trình Quốc hội trong kỳ họp thứ III “… được thiết kế theo hướng những nội dung hỗ trợ doanh nghiệp mà các luật khác đã quy định thì Luật này chỉ quy định nguyên tắc chung hoặc dẫn chiếu để đảm bảo thống nhất trong hệ thống pháp luật”.

           Việt Nam hiện nay có tổng số doanh nghiệp khoảng 600.000 trong đó trên 95 % là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thời gian qua đã đóng góp một phần không nhỏ trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên đại đa số DNNVV hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn nhất là về tiếp cận vốn tín dụng, thiếu mặt bằng sản xuất, trình độ quản trị doanh nghiệp yếu, chưa đầu tư mạnh về công nghệ và đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhiều năm qua, Nhà nước đã ban hành khá nhiều chính sách cho đối tượng là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tuy nhiên để tiếp cận các chính sách này không dễ dàng vì các chính sách này phân tán ở nhiều bộ ngành khác nhau, thủ tục hành chính để tiếp cận còn khó khăn, nhận thức của một số cán bộ thực hiện cơ chế hỗ trợ chưa cao; ngoài ra do đặc thù các doanh nghiệp nhỏ và vừa không có bộ máy quản trị hoàn chỉnh, thiếu nguồn nhân lực nên không có thời gian nghiên cứu đầy đủ các quy định về các thủ tục hành chính, về các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp. 

           Do đó với dự thảo Luật Hỗ trợ DN NVV, theo quan điểm của Hiệp hội Doanh nghiệp chưa thỏa mãn mong đợi của cộng đồng doanh nghiệp. Dự thảo Luật chỉ đưa ra những nguyên tắc chung về chính sách hỗ trợ, còn chính sách cụ thể thì vẫn áp dụng theo các chính sách đã ban hành. Nhưng hiện nay chưa có tổng kết đánh giá các chính sách đã ban hành thời gian qua, DNNVV chính thức được hỗ trợ như thế nào, nhất là DN NVV, những khó khăn nào mà DN NVV chưa tiếp cận được chính sách đã ban hành. Cộng đồng doanh nghiệp mong mỏi Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ra đời với mục tiêu sẽ giải quyết các tồn đọng mà DNNVV đang cần trợ giúp chủ yếu từ phía cơ quan nhà nước.  

           2. Về những nội dung trong chương II :

           A. Mục I : Hỗ trợ chung

           Mục Hỗ trợ chung có 7 điều (từ điều 8 đến điều 14)

           a. Hỗ trợ tiếp cận tín dụng :

           Tại điều 8 quy định “Khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa dựa trên xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp và biện pháp phù hợp khác” quy định này khả năng thực hiện chưa cao, do việc đánh giá tín nhiệm là phạm trù mang tính định tính nên doanh nghiệp rất khó tiếp cận, trong khi đó đa phần DNNVV hiện nay việc tiếp cận nguồn vốn vay tín dụng rất khó khăn. Theo quy định hiện hành tại Thông tư 08/2014/TT-NHNN ngày 17/03/2014 thì có 5 ngành, lĩnh vực ưu tiên (cho vay nông nghiệp, nông thôn; cho vay xuất khẩu; cho vay hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; cho vay công nghiệp hỗ trợ; cho vay doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao) được vay với lãi suất 7 %/năm. Đề nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét đánh giá việc áp dụng lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên với lãi suất 7 %/năm thời gian qua bao nhiêu doanh nghiệp được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi này.  

           Về quy định Quỹ Bảo lãnh tín dụng DNNVV, đề nghị xem xét đánh giá hiệu quả hoạt động của quỹ này, vì thực tế hoạt động của quỹ bảo lãnh tín dụng thời gian qua hoạt động chưa hiệu quả, DN cần vay tín dụng thông qua bảo lãnh của quỹ bảo lãnh thì vẫn thực hiện đầy đủ tài sản thế chấp theo quy định về vay tín dụng. Điểm mới của quy định trong dự thảo là “xếp hạng tín nhiệm của doanh nghiệp” dự thảo Luật đã giao nhiệm vụ cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư làm đầu mối phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các tổ chức, cơ quan hữu quan cung cấp cơ sở dữ liệu thông tin về khách hàng DNNVV để các tổ chức tín dụng và các tổ chức xây dựng hệ thống xếp hạng tín nhiệm DNNVV (khoản 5 Điều 21). Thực hiện được quy định này có thể tháo gỡ nút thắt khó khăn hiện nay của DNNVV về vốn tín dụng, tuy nhiên Chính phủ cần có quy định thống nhất hệ thống đánh giá xếp hạng tín nhiệm như thế nào là quan trọng, thực tế hiện nay các ngân hàng thương mại vẫn đánh giá tín nhiệm khách hàng theo quy định riêng từng hệ thống ngân hàng, nhưng khi tiến hành làm thủ tục vay vốn tín dụng vẫn phải có đủ tài sản thế chấp.

            

           b. Về hỗ trợ mặt bằng :

           Dự thảo Luật giao thẩm quyền này cho UBND cấp tỉnh tùy điều kiện địa phương để có chính sách hỗ trợ giá thuê mặt bằng cho DNNVV trong các khu cụm công nghiệp. Quy định này thật sự chưa tháo gỡ khó khăn cho DNNVV vì theo Luật Đầu tư thì doanh nghiệp đầu tư vào Khu công nghiệp được hưởng ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, được miễn, giảm tiền thuê đất, trong khi đó các Cụm công nghiệp chưa được hưởng ưu đãi theo quy định tại Luật Đầu tư. DNNVV do quy mô nhỏ, diện tích thuê đất không lớn nên chủ yếu đầu tư vào Cụm công nghiệp, chính vì sự khác biệt này nên chưa khuyến khích DNNVV đầu tư vào các Cụm công nghiệp (kể cả đầu tư hạ tầng và đầu tư thứ cấp). Kiến nghị Quốc hội và Chính phủ xem xét bổ sung doanh nghiệp đầu tư vào Cụm công nghiệp được hưởng ưu đãi đầu tư như Khu công nghiệp.

           d. Hỗ trợ mở rộng thị trường :

           Sự liên kết, hợp tác của Doanh nghiệp Việt Nam nói chung và DNNVV là chưa cao, do đó chưa tạo được động lực để cùng nhau phát triển. Nhiều năm qua, Chính phủ cũng đã kêu gọi sự liên kết giữa các doanh nghiệp với nhau để hình thành chuổi giá trị, nhưng thật sự là chưa được bao nhiêu chuổi giá trị hay chuổi liên kết và kể cả chính sách cũng chưa được quan tâm. Nay theo dự thảo tại điều 12, Hiệp hội Doanh nghiệp thống nhất cao quy định này, tuy nhiên đề nghị cần có quy định cụ thể vì tại mục b, điều 12 “Miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp” quy định này chưa rõ, vì quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp có rất nhiều quy định cho các đối tượng khác nhau.

           B. Mục II : Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp tham gia cụm liên kết ngành, chuổi giá trị.

           Mục này có 4 điều từ điều 15 đến điều 18, Hiệp hội Doanh nghiệp quan tâm đến 2 vấn đề chính là hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp sáng tạo và hỗ trợ DNNVV tham gia cụm liên kết ngành, chuổi giá trị.

           Về hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp sáng tạo, đây là chủ trương mới của Nhà nước, theo Nghị quyết 35/2016/NQ-CP đến năm 2020 Việt Nam phải có 1 triệu doanh nghiệp hoạt động, do đó Nhà nước cần có chính sách để động viên, hỗ trợ cho doanh nghiệp khởi nghiệp, sáng tạo. Tuy nhiên, như đã phân tích ở phần trên, chính sách chưa có định lượng nên thật khó khăn cho doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận nguồn hỗ trợ này. Quy định chưa rõ ràng có thể tạo cơ chế xin cho và chưa thật sự tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp sáng tạo.

           Trong xu thế hội nhập hiện nay, với kho dữ liệu thông tin mở, cá nhân, doanh nghiệp có thể khai thác kho dữ liệu để hoàn thiện ý tưởng và đưa vào thực tế cuộc sống, đưa ý tưởng thành hiện thực.Vậy để hỗ trợ cho cá nhân, doanh nghiệp thực hiện được ý tưởng khởi nghiệp cần có sự hỗ trợ tích cực của các tổ chức, các cơ quan hữu quan. Đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu và định lượng chính sách càng cụ thể càng tốt, chứ như quy định trong dự thảo thì doanh nghiệp không biết phải gặp ai, cơ quan nào để nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

          Đối với việc thực hiện Cụm liên kết ngành (CLKN) thì các nước đã và đang phát triển đã thực hiện nhiều năm, còn đối với Việt Nam thì CLKN còn là khái niệm trên lý thuyết, thực tế hiện nay chưa có Cụm liên kết ngành đúng nghĩa được triển khai. CLKN có liên quan rất nhiều đến sự phát triển của DNNVV trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ. CLKN thường kéo theo sự gia tăng phát triển của các DN trong ngành CNHT. Các DNNVV trong lĩnh vực này sẽ có cơ hội tiếp cận vốn đầu tư, cũng như dây chuyền công nghệ hiện đại. Và đây là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển CNHT. Trên cơ sở đó, Hiệp hội Doanh nghiệp rất đồng tình cần có chính sách hỗ trợ cho sự hình thành và phát triển CLKN.

          3. Về Chương III : Trách nhiệm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa :

          Hiệp hội Doanh nghiệp đồng tình với sự phân công trách nhiệm từ Chính phủ đến các Bộ ngành trong việc thực hiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhưng để tránh tình trạng ban hành luật và văn bản hướng dẫn thiếu khoa học, vấn đề hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là một vấn đề khá phức tạp cần có sự tham gia điều tiết, hỗ trợ từ nhiều phía, nhiều cơ quan, ban, ngành liên quan nên việc có văn bản hướng dẫn, văn bản dưới luật kèm sau quá trình Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV ra đời là điều tất yếu. Tuy nhiên, để tránh tình trạng luật ra đời “đợi” văn bản hướng dẫn thì cơ quan chủ trì soạn thảo Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV cần liên kết, phối hợp với các ban, ngành có liên quan để chuẩn bị các hướng dẫn chi tiết trước khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa có hiệu lực. Điều này sẽ góp phần thuận lợi cho nhiều DNNVV chịu sự tác động của luật và phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan liên quan đến hoạt động này.

          Trên đây là một số ý kiến góp ý cho dự thảo Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa của Hiệp hội Doanh nghiệp Đồng Nai.

Kính đề nghị VCCI/Ban soạn thảo xem xét/nghiên cứu.

                                                                  

Thành viên đang xem chủ đề này