Quốc hội khóa XIV - Kỳ họp 02
18/12/2016 21:31
Góp ý của Đại biểu Quốc Hội Nguyễn Ngọc Bảo - Bắc Ninh

Kính thưa Quốc hội.

Trước tiên tôi đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo cũng như cơ quan thẩm tra. Bộ luật hình sự là một đạo luật lớn quy định về tội phạm và hình phạt có nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là cơ sở pháp lý để bảo vệ chủ quyền quốc gia an ninh của đất nước, quyền con người, quyền công dân bảo vệ trật tự xã hội và chống mọi hành vi phạm tội. Qua nghiên cứu dự thảo luật  tôi xin có một ý kiến như sau:

Thứ nhất, về quan điểm sửa đổi luật, như đã đề cập ở trên Bộ luật hình sự là bộ luật đặc biệt quan trọng, do vậy bất kỳ một sai sót bất cập nào của bộ luật đều có tác động tiêu cực tới xã hội. Do vậy, tôi đề nghị Bộ luật hình sự năm 2015 cần phải được sửa đổi một cách cơ bản, toàn diện, không chỉ sửa đổi và bổ sung 141 điều như dự thảo luật. Để đảm bảo tính đồng bộ, ổn định lâu dài của bộ luật, phục vụ tốt công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm, góp phần có hiệu quả vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, tôi đồng tình với đa số ý kiến của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đề nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội trình Quốc hội cho phép thông qua dự thảo luật này tại 2 kỳ họp vì:

Thứ nhất, dự án luật sửa đổi, bổ sung một số lượng điều luật lớn, 141 điều nên cần thời gian nghiên cứu rà soát kỹ, rút kinh nghiệm sâu sắc từ nguyên nhân dẫn đến sai sót của Bộ luật hình sự năm 2015.

Thứ hai, dự án còn nhiều nội dung liên quan đến định lượng chi tiết thuộc chuyên ngành sâu, chưa thống nhất được giữa các bộ, ngành có liên quan.

Thứ ba, việc thông qua dự án luật tại 2 kỳ họp không làm ảnh hưởng đến việc áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 có lợi cho người phạm tội được quy định theo Nghị quyết 144 của Quốc hội khóa XIII.

Về một số nội dung cụ thể xin tham gia vào dự thảo luật:

Thứ nhất, các tội phạm về ma túy. Tôi tán thành quan điểm của Chính phủ về việc bổ sung chất ma túy được tẩm trong cây cỏ Mỹ và loại cây khát vào Bộ luật hình sự. Đồng thời, để đảm bảo luật không phải điều chỉnh khi có các chất ma túy khác được phát hiện nên quy định cây khát có chứa chất ma túy thuộc danh mục do Chính phủ ban hành vào dự thảo luật theo Điều 249.

Tôi không tán thành với quy định của dự thảo luật về việc cần xác định hàm lượng để quy ra khối lượng hoặc thể tích ma túy đối với các tội phạm về ma túy thuộc loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng tại Khoản 4, các điều từ Điều 248 đến Điều 252 vì trong cùng một điều luật ở các khoản có khung hình phạt đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình thì phải giám định hàm lượng để quy ra khối lượng hoặc thể tích. Trong khi Khoản 1, 2,3 lại không quy giám định hàm lượng là bất bình đẳng trong chính sách hình sự. Hơn nữa việc quy định này sẽ dẫn đến việc buộc phải giám định hàm lượng để tính khối lượng hoặc thể tích mới biết người đó có phạm tội thuộc trường hợp ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng để xác định thẩm quyền tố tụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự là không hợp lý, gây khó khăn phức tạp cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và không đảm bảo tiến độ, chậm xử lý kịp thời trong đấu tranh phòng chống tội phạm.

Các tội phạm về môi trường, tôi đồng tình với các ý kiến của các đại biểu phát biểu trước tôi, như đại biểu Nguyễn Văn Thể đoàn Sóc Trăng về tăng khung hình phạt và áp dụng hình phạt tù đối với các tội phạm về môi trường Điều 235 và tội phạm về sản xuất hàng giả đối với Điều 195. Đồng thời cụ thể tại Điều 235 Bộ luật hình sự, Khoản đ, Mục 1, 2 quy định về lưu lượng xả thải và quy chuẩn kỹ thuật theo như dự thảo là quá cao, tức là gấp 10 lần và trên thực tế hiện nay chưa có cơ sở nào có vi phạm vượt qua mức 10 lần. Chính vì vậy cho nên đề nghị giảm định lượng, lưu lượng xả thải và quy chuẩn kỹ thuật như tại dự thảo. Quy định về mức chuẩn kỹ thuật về nước thải tại Điểm b, Khoản 1 và Điểm b, Khoản 2, Điều 235 Bộ luật hình sự năm 2015 cũng quá cao. Thực tế cho thấy không đáp ứng được yêu cầu phòng chống tội phạm về ô nhiễm môi trường, ví dụ kể cả vụ vi phạm của Nhà máy gang thép Thái Nguyên, Hà Tĩnh cũng không thể xử lý được hình sự. Do đó, đề nghị hạ mức quy chuẩn kỹ thuật về nước thải tại Điểm b, Khoản 1, Điều 235 Bộ luật hình sự năm 2015.

Về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội, tôi đề nghị sửa như sau: Khoản 3, Điều 1 Luật sửa đổi "người chuẩn bị phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng thì phải chịu trách nhiệm hình sự về tội danh thực hiện". Do quy định như dự thảo luật không công bằng về chính sách hình sự, cùng là chuẩn bị phạm tội nhưng có trường hợp chuẩn bị phạm tội nghiêm trọng thì không phải chịu trách nhiệm hình sự nhưng có những trường hợp phạm tội không nghiêm trọng thì phải chịu trách nhiệm hình sự.

Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân, như đồng chí Phó Chủ tịch vừa đề cập và cũng đã định hướng, tuy nhiên tôi xin phép đề nghị các đại biểu Quốc hội cân nhắc, vì Bộ luật hình sự đã quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 2015 đã sửa đổi, bổ sung 9 điều luật có liên quan cụ thể hóa trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Tôi đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu, xem xét lại vấn đề này, vì:

Thứ nhất, theo pháp luật hình sự của nhà nước ta từ trước đến nay và nhiều nước trên thế giới, trách nhiệm hình sự chỉ quy định đối với cá nhân, tức là theo nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự. Không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân, trường hợp pháp nhân vi phạm pháp luật thì phải chịu trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự với chế tài cao nhất là tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, bồi thường toàn bộ thiệt hại gây ra. Các biện pháp xử lý hành chính đáp ứng được yêu cầu thực tế hiện nay và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Vấn đề truy cứu trách nhiệm pháp lý, khắc phục hậu quả do pháp nhân vi phạm pháp luật gây ra trong thời gian qua chưa đạt hiệu quả cao không phải do pháp luật mà chủ yếu là do khâu thi hành pháp luật.

Thứ hai, việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân sẽ để lại nhiều hệ lụy phức tạp. Như khi pháp nhân bị áp dụng hình phạt đình chỉ hoạt động vĩnh viễn, tức là buộc pháp nhân phải giải thể sẽ ảnh hưởng đến nhiều lao động mất việc làm. Ảnh hưởng đến an ninh xã hội, trật tự xã hội và phát triển của nền kinh tế. Việc xử lý hình sự phải trải qua tố tụng phức tạp, kéo dài sẽ ảnh hưởng lớn đến các hoạt động sản xuất của các pháp nhân kinh tế. Trong đó xử lý bằng biện pháp hành chính với thủ tục nhanh gọn sẽ tác động ít tiêu cực hơn đối với pháp nhân.

Thứ ba, việc truy cứu trách nhiệm hình sự của pháp nhân ảnh hưởng đến sự công bằng của pháp luật. Nhiều người lao động trong pháp nhân phải gánh chịu hậu quả pháp lý mà không do lỗi của họ, họ không biết và không thực hiện tội phạm đó.

Thứ tư, trong nhiều pháp nhân thương mại có các tổ chức xã hội, các đoàn thể việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại nhiều khi dẫn đến các pháp nhân bị phá sản, giải thể. Như vậy cũng phải giải thể các tổ chức đoàn thể ảnh hưởng đến hệ thống chính trị.

Thứ năm, mặc dù Bộ luật hình sự năm 2015 đã có quy định hình sự của pháp nhân thương mại nhưng đến nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau, nhiều cách hiểu khác nhau về quy định này. Còn thiếu nhiều quy định về đảm bảo tính khả thi của bộ luật.  Xin hết.

Thành viên đang xem chủ đề này